czwartek, 11 sierpnia 2016

Badania naukowe: nowy plan pięcioletni zakłada znaczne zwiększenie nakładów na R&D i liberalizację w ich finansowaniu

Kilka dni temu, 8-go sierpnia, opublikowane zostały rządowe założenia rozwoju badań naukowych na najbliższe pięć lat (2016-20). Przewidują one zwiększenie nakładów na badania i rozwój do poziomu 2,5% PKB, aby uczynić z innowacyjnych rozwiązań technologicznych główny motor wzrostu gospodarczego. Rządowe plany zakładają że zwiększone wydatki pozwolą Chinom na znalezienie się w 2020 r. wśród piętnastu najbardziej innowacyjnych gospodarek świata.

W 2015 r. chińskie wydatki na R&D wyniosły ponad 1,4 bln yuanów, co stanowiło 2,1% PKB, a według rankingu sporządzanego przez państwową Chińską Akademię Nauk obecnie kraj ten plasuje się na 18-tym miejscu pod względem innowacyjności.

Rządowy dokument otwiera możliwość finansowania projektów badawczych poprzez rynki kapitałowe. Do tej pory państwo miało w tym zakresie pozycję praktycznie monopolistyczną, jednakże odczuwalne od kilku lat spowolnienie gospodarcze wymusiło na władzach nie tylko energiczne promowanie innowacyjności, ale również bardziej otwarte podejście do możliwości zatwierdzania i finansowania badań naukowych.

Według oficjalnych statystyk rozwój zaawansowanych technologii miał w zeszłym roku 15-to procentowy udział w tworzeniu PKB, a rządowe plany zakładają podniesienie tego wskaźnika do 20 procent w 2020 r.

Plan rozwoju zwraca szczególną uwagę na te dziedziny badawcze, w których chińscy naukowcy osiągnęli już znaczne sukcesy: koleje wysokich prędkości, nawigacja satelitarna i telekomunikacja.

Jednymi z najważniejszych wskaźników używanych do mierzenia sukcesów w badaniach naukowych są: liczba publikacji w znanych czasopismach naukowych i liczba odniesień do nich w pracach innych naukowców. Obecnie Chiny są już na drugim, po Stanach Zjednoczonych, miejscu pod względem liczby publikacji naukowych, ale dopiero na czwartym pod względem odniesień, co wskazuje na problem zbyt niskiej innowacyjności w treści tych publikacji. Plan rządowy postuluje zwiększenie wysiłków w tym zakresie, aby ową różnicę istotnie zmniejszyć.

Rządowe wytyczne zakładają również podwojenie liczby rejestrowanych patentów.

Pomimo dużych sukcesów chińskich naukowców w ostatnich latach i dynamicznego rozwoju badań naukowych, środowiskiem tym wstrząsały również liczne skandale które uwidaczniały poważne problemy takie jak brak przejrzystych reguł finansowania projektów, biurokracja czy fałszowanie lub kopiowanie wyników w pogoni za karierą.

Na początku sierpnia rząd w Pekinie wydał instrukcje dla rządowych agencji badawczych postulujące zwiększenie roli samych naukowców w decyzjach związanych z wyborem i sposobem finansowania nowych projektów. Był to jeden z najważniejszych postulatów środowiska naukowego, który stał się szczególnie słyszalny po skandalu w 2014 r. w prowincji Guangdong (płd.-wsch. Chiny), gdzie ponad 70-ciu urzędników nadzorujących pracę instytutów badawczych zostało ukaranych po wyjściu na jaw nagminnych praktyk związanych z żądaniem łapówek za zatwierdzenie projektów i sprzeniewierzenie ponad 50 mln yuanów z funduszu badawczego.

Skandal w Guangdongu w powszechnej opinii środowiska naukowego był jedynie wierzchołkiem góry lodowej, a wyraz tym odczuciom dało dwóch wybitnych chińskich naukowców w 2010 r. publikując w jednym z najbardziej prestiżowych międzynarodowych czasopism naukowych „Science” tekst oskarżający o faworyzowanie przez urzędników wybranych grup naukowców i związaną z tym walkę o wpływy odbijającą się negatywnie na jakości samych badań.

Nowe, ambitne plany rządowe dotyczące rozwoju badań naukowych dają nadzieję że zmiany instytucjonalne, zwłaszcza w zakresie kontroli nad badaniami i sposobami ich finansowania, przyczynią się do podniesienia jakości pracy naukowców. W przeciwnym razie marksistowski postulat przechodzenia z ilości w jakość może okazać się trudny do zrealizowania.

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz